مخترع قطب نما کیست؟

 

   متداول ترین نوع قطب نما همان است که دیده ایم. یک سوزن مغناطیسی را طوری بر فراز محوری قرار می دهند که به آسانی می لغزد و به هر سو گردش می کند. گویا همه ی شما تا کنون این نوع قطب نما را دیده باشید. همین که سوزن "قطب نما" از حرکت باز می ایستد جهت شمال را نشان می دهد. چون جهت شمال به خوبی مشخص است، از این رو مناطق گوناگون کره ی زمین را طوری روی نقشه ترسیم می کنند که رابطه ی شان با شمال همیشه روشن باشد. برای مسافران قطب نما می تواند وسیله ی مفیدی واقع شود. حال می بینیم چگونه بشر برای نخستین بار دانست که هرگاه یک سوزن مغناطیسی را بر روی محوری به حالت آزاد رها کند آن سوزن به خودی خود سمت شمال را نشان می دهد؟ پاسخ این سوال هنوز پیدا نشده است. روزگاری چنین می پنداشتند که این راز را چینی ها در 4500 سال پیش کشف کردند. ولی امروز کسی با این پندار موافق نیست. درست است که چینی ها مردمی بودند که برای اختراع قطب نما گام هایی برداشتند، ولی همه ی آن را خود به تنهایی کامل نکردند. عرب ها قطب نما را از دست چینی ها گرفتند سپس اروپاییان آن را از اعراب گرفته و به اروپا بردند. در قرن 12 استفاده از قطب نما در اروپا به خوبی رواج داشت. گویا قطب نما های ان زمان را به این شکل می ساختند که یک سوزن مغناطیسی را بر سر چوی فرو می کردند. آن گاه این چوب را عمود بر وسط چوب دیگر فرود می آوردند.سپس آن را در کاسه ی پر از آبی به حالت شناور نگاه می داشتند تا آزاد به گرد خود بچرخد و جهات چهارگانه را نشان بدهد. گام بعدی آن بود که یک عقربه ی مغناطیسی را بر فراز سوزنی سوار کردند، سوزنی که از میان ظرفی سر بیرون آورده بود.