چگونه شیوه ی شمارش و اعداد پدید آمدند؟
این مسئله خیلی ساده است که هرگاه شما دو ریال پول داشته باشید و سپس دو ریال دیگر
هم بر ان بیفزایید، به راحتی در می یابید که شما اکنون دارای چهار ریال پول شده
اید. اما آیا می دانید که میلیون ها سال طول کشید تا بشر به این موضوع بسیار ساده
پی برد؟! حتی اکنون نیز یکی از مشکل ترین چیز هایی که به کودکان می آموزیم آشنایی
با اعداد است. در روزگار قدیم اگر کسی می خواست بگوید که صاحب چند رأس حیوان است،
هیچ عددی در اختیار نداشت تا این موضوع ساده را بیان کند. تنها کاری که می توانست
بکند این بود که سنگریزه هایی برمی داشت و برای هر حیوانی یک سنگ ریزه درون کیسه
ای می انداخت. پس از این جا راز این نکته را درمی یابید که چرا واژه ی انگلیسی
«حساب کردن»
calculate
از یک واژه ی لاتینی (کلکولوس) گرفته شده که به معنای "سنگ" می باشد.
مدت ها گذشت تا بشر برای شمردن از چوبخطّ استفاده کرد. یعنی چوبی را
برداشته و برای هر چیزی یک شکاف یا خط بر روی آن می انداخت. اما هرگز کلمه ای
نداشت تا اعداد را بیان کند.
گام بعدی شاید به کار بردن انگشتان برای شمارش بود. البته برای این موضوع
دلیلی هم داریم و آن این است که در انگلیسی به عددهای یک رقمی که همان عددهای 1 تا
9 است می گویند: دِجِت که اصل این واژه در زبان لاتینی به معنای انگشت بوده است .
از سوی دیگر، نه تنها بشر فقط ده انگشت دست دارد، لذا سیستم متداول شمارش بر اساس
10 نهاده شده .
بالاخره قرن ها گذشت تا بشر عدد را شناخت. ولی باز، پس از پیدایش عدد هنوز
یک سیستم عددی معین وجود نداشت تا در همه جای دنیا یکسان به کار رود. برخی دستگاه
اعداد خود را بر اساس 12 گذاشته بودند. ولی برخی دیگر بر اساس 60، برخی هم بر اساس
20 و حتی گروهی بر اساس 2، 5 و یا 8 و خلاصه هر قومی به نحوی عددها را پیش خود
سازمان بخشیده بودند.
سیستمی که رومیان حدود 2000 سال پیش اختراع کردند، تا نزدیک قرن 16 میان
مردم اروپا متداول بود. در واقع ما نیز امروزه آن سیستم را در ساعت های خود به کار
می بریم. ولی با این وجود، سیستم اعداد رومیان بسیار دشوار و پیچیده بود.
آن چه ما هم اکنون مورد استفاده قرار می دهیم، اعدادی است که هندیان هزاران
سال پیش در هندوستان اختراع کردند. این اعداد به وسیله ی بازرگانان عرب در حدود
سال 900 به اروپا رسید.
در این سیستم همه ی عددها تا رقم 9 نوشته می شوند و سپس با میان آوردن یک
صفر، شمارش از نو آغاز می گردد. این را سیستم ده دهی می گویند، زیرا که بر اساس
عدد 10 درست شده است.