در کجا زمین لرزه بیشتر روی می دهد؟

 

   بر روی یک نقشه ی کامل زمین خط موج داری از بالا و پایین ترسیم شده و جاهای زلزله خیز را بدین وسیله برای ما مشخص می کند. اگر خوب به این نقشه نگاه کنید متوجه می شوید که در برخی از نقاط، خط موج دار هرگز وجود ندارد. تنها منطقه ای که در روی زمین بیش از همه جای دیگر زلزله خیز است کشور ژاپن است و در سراسر سال روزی نیست که در آن جا زلزله نیاید. البته بیشتر آن ها ناچیزند و هرگز آسیبی به بار نمی آورند. منطقه ی زلزله خیز دیگر منطقه ی مدیترانه است. اما نقطه ی مقابل آن، ایالات نیوانگلند است که از عصر یخبندان یعنی از هزاران سال پیش تا کنون هنوز هیچ زلزله ی ویران کننده ای در آن جا به وقوع نپیوسته است.

   دلیل این امر آن است که پوسته ی زمین در همه جا یکسان نیست. در برخی از جاها کاملاً بر جای خود استوار نیامده و دارای "گسله" می باشد. گسله عبارت است از شکستگی یا شکافی در سنگ های پوسته ی زمین. در نقاطی که این شکستگی وجود داشته باشد، قسمتی از توده ی سنگ های قشر زمین با قسمت دیگر سایش پیدا می کند و آنگاه نیرویی که از این سایش به دست می آید تبدیل به لرزش سنگ ها می شود. این ارتعاش ممکن است تا هزاران کیلومتر راه را بپیماید ولی زلزله ای که در کنار خط گسله رخ می دهد از همه جای دیگر شدیدتر خواهد بود. بر اثر زلزله، دیواره های گسله، بالا و پایین می شوند و ممکن است از جهت طول تغییر مکان هم بدهند. بیشتر تغییراتی که بر اثر یک زلزله در سطح زمین پدید می آید در طول خط گسله پدید می آید. آن قسمت از خط گسله که ارتعاش لرزه را بیشتر نشان می دهد، به نام "مرکز زلزله" خوانده می شود. هرگاه مرکز زلزله در نزدیکی شهر باشد، ویرانی در آن جا بی نهایت زیاد خواهد بود. فروریختن ساختمان ها سبب تلفات جانی می شود. هم چنین ترکیدن لوله های گازی که در زیر خیابان ها کشیده شده اند ، در اثر زلزله آسیب های فراوانی پدید می آورند.

   منطقه های زلزله خیز تقریباً همان جاهایی است که به تازگی کوه آتشفشان فعالیت کرده است. زیرا پوسته ی زمین در این نقاط هرگز در آرامش به سر نمی برند.