چگونه کتابخانه پدید آمد؟
پیدایش نخستین کتابخانه های واقعی
به حدود 8000 هزار سال پیش باز می گردد. اهالی بین النهرین مردمی بودند که روی لوح
های گلی نمناک با قلمی "گُوَه" شکل، چیز می نوشتند. گُوَه قطعه چوبی است شبیه یک
میخ کلفت که امروزه نجاران و هیزم شکنان از آن استفاده می کنند. یعنی آن را لای
قارچ چوبی که می خواهند ببرند یا بشکنند، می گذارند. به همین مناسبت خطّ مردم بین
النهرین را خطّ میخی می گویند. پس از نوشتن، این لوح ها را با آتش می پختند و گاهی
هم برخی از آن ها را در لفافه ای سفالین می نهادند، تا بهتر باقی بمانند. لوح هایی
که بدین گونه فراهم می آمد در محلی و یا معبدی برحسب موضوع، طبقه بندی گردیده و نگه
داری می شد. تا کنون از این گونه لوح ها هزاران عدد به دست آمده و جاهایی که برای
نگه داری آن ها بوده نخستین کتابخانه های واقعی در جهان به شمار می
روند.
در مصر قدیم کتابخانه در معبد ها
نگه داری می شد و روحانیان بر آن سرپرستی داشتند. مصریان روی ورقه های پاپیروس چیز
می نگاشتند که آن ها را سپس به شکل طومار بلندی درآورده، درو چوبی گِرد می
پیچاندند. آن گاه این طومارها را در قفسه ها یا صندوق ها نگه داری می کردند.
مشهورترین کتابخانه در روزگار باستان،
کتابخانه ای در اسکندریه بود. این کتابخانه حدود 300 سال پیش از میلاد بنیان گرفت.
در آن جا تعداد 700 هزار طومار "پاپیروس" گرد آمده بود که تحت 120 عنوان دقیقاً
طبقه بندی شده و برایشان فهرست نیز تنظیم گردیده بود.
فکر تأسیس کتابخانه ی عمومی، نخستین
بار در میان رومیان پیدا شد. "ژولیوس سزار" طرحی برای سازمان یک کتابخانه ی عمومی
عرضه کرد. از آن پس کتابخانه ی عمومی همچون یک موسسه ی رومی جلوه نمود. افراد
ثروتمند در آن کشور علاقه به تأسیس کتابخانه به سود مردم نشان می دادند و برای
خویشتن نیز کلکسیون های بزرگی از کتاب فراهم می آوردند. در قرن چهارم میلادی، بیست
و هشت کتابخانه ی عمومی در رُم وجود داشت. چون دوران مسیحیت آغاز شد، کتابخانه جزیی
از سازمان کلیسا و دیرها به شمار آمد.
راهبان کتاب می خواندند و از روی
کتاب ها نسخه برداری می کردند. از آن پس بیشتر کتابخانه هایی که به وجود آمد به کمک
همین راهبان بود. چون در اواخر قرون وسطا کلیساهای بزرگی ساخته شد، کتابخانه های
کوچکی نیز در درون آن ها بنا می کردند.دانشگاه ها نیز شروع به جمع آوری کتاب کردند.
دانشگاه های پاریس، هایدلبرگ و فلورانس دارای خزانه هایی از کتاب های "زنجیر شده"
گردیدند. یعنی فراهم آوردن کتاب در آن روزها به قدری دشوار بود که برای حفظ کتاب ها
مجبور بودند که آن ها را با زنجیر به هم پیوسته سازند. در سال 1400 دانشگاه آکسفورد
شروع به تأسیس کتابخانه ای کرد. این کتابخانه که نامش بودلیان است، اکنون بزرگ ترین
کتابخانه ی جهان به شمار می رود. کتابخانه های عمومی به صورتی که امروزه وجود دارند
بیش از صد سال نیست که از عمرشان می گذرد. رهبران انگلیسی در اوایل سده ی 19 لازم
دانستند که همه ی مردم برای تأسیس کتابخانه ها کمک کنند. از این رو پارلمان انگلیس
در سال 1850 قانونی را برای تأسیس کتابخانه های عمومی تصویب کرد. از آن روز
کتابخانه های عمومی در همه جا رو به گسترش
نهاد.