تجزيه و تركيب نور هاي مرئي

 

    امواج مرئي يعني نور قرمز ، نارنجي، زرد ،سبز، آبي ،نيلي و بنفش  در حالت طبيعي با هم تركيب شده به رنگ سفيد ديده مي شوند ، ولي هنگام عبور از منشوري به هفت رنگ ذكر شده درآمده ، نوار رنگيني كه شامل هفت رنگ مختلف است تشكيل مي دهند، نيوتن در ابتدا نمي توانست ثابت كند كه اين هفت رنگ از نور سفيد نتيجه شده اند ، ولي او با تركيب همان رنگ ها  موفق شد كه بار ديگر نور سفيد اوليه را به دست آورد ، و نام اين پديده را طيف نور نهاد.

 

    جالب آن كه رنگ هاي حاصل از تجزيه نور سفيد تركيب از نوار رنگين فوق هستند ، همان هايي هستند كه در رنگين كمان به هنگام تابش نور آفتاب بر قطرات باران ديده مي شوند نخستين سوالي كه به ذهن خطور مي كند ، اين است كه چرا نور سفيد در منشور تجزيه مي شود و در دو طرف نور را هميشه رنگ هاي قرمز و بنفش احاطه مي كنند؟

 

در پاسخ بايد گفت كه رنگ هر شعاع نوراني معلول طول موج آن است ، نوري كه داراي كوتاه ترين طول موج باشد ، هنگام ادراك بر شبكيه چشم به رنگ بنفش، و آن كه داراي بلند ترين طول موج است ، به رنگ قرمز ظاهر مي شود ، از طرف ديگر هرگاه نور از محيطي مانند هوا ، وارد محيط سيال ديگري مانند آب بشود ، شكست پيدا مي كند، پس هنگامي كه نور سفيد به منشور مي تابد، اشعه بنفش موجود در نور سفيد كه داراي كوتاه ترين طول موج است، شكست پيدا كرده، به شدت از مسيرش منحرف مي شود.

 

     ولي در عوض نورقرمز به علت بلندي طول موج شكست كمتري پيدا كرده ،از مسيرش به مقدار كمي منحرف مي شود. نورهاي ديگري كه در نور سفيد هستند به تناسب طول موجشان شكست هاي متفاوتي پيدا مي كنند و در نتيجه از مسيرشان منحرف و به ترتيب ازدياد طول موج ، از نور بنفش تا قرمز در كنار هم قرار مي گيرند .

 

اگر سنجاقي از مركز يك دايره مصور عبور داده آن را مانند فرفره به سرعت بچرخانيم ، بر اثر چرخش سريع ، رنگ ها را از هم نمي توان تشخيص داد، زيرا همه با هم تركيب شده رنگ سفيدي را به وجود مي آورند.علت اين پديده اين است كه هرگاه نوري به چشم بتابد ، اثر آن تا بيستم ثانيه در چشم باقي مي ماند و چون سرعت دوراني قرقره حداقل بيست ثانيه است  رنگ ها بر روي هم منطبق مي شوند ، در نتيجه چشم تركيبي از رنگ ها را احساس نمي كند.

 

     بايد توجه كرد كه نور سفيد ، از تركيب بي نهايت نور يك‌رنگ تشكيل شده ، كه تمام آن ذرات نوري كه در يك لحظه كوتاه از منبع نور منتشر مي شوند ، منتها اين ذرات نوري به اجسامي كه داراي رنگ هاي مختلف هستند برمي خورند. هر جسمي به ميزان سرعت امواجش از آن نور سهم بر مي دارد . بدين جهت است كه يك چشم طبيعي ضمن مشاهده آن جسم فقط همان رنگ را مي بيند، در واقع چشم فيزيكي ما طوري است كه فقط از آن نور بي نهايت تك‌رنگ همين هفت رنگ را تشخيص مي دهد اگر نور سفيدي كه بر اثر عبور از منشور تجزيه مي شود ، ليكن اگر دوباره همان نور از منشور دومي عبور داده شود همان هفت نور تك رنگ با هم تركيب شده به نور سفيد اوليه مبدل خواهد شد.