چرا گرفت ماه و خورشید کم روی می دهد؟

 

   ماه که به دور خورشید می چرخد اگر در مسیر خود، میان زمین و خورشید قرار بگیرد، سایه اش بر سطح زمین افتاده در این هنگام خورشید گرفتگی یا "کسوف" را پدید می آورد. خورشید فقط در زمانی می گیرد که ماه نو است. چون در این هنگام است که ماه بر فراز زمین در طرفی واقع شده که رو به سمت خورشید دارد. اگر توجه کرده باشید در روز روشن، ماه نو را بسیار دیده ایم و این به همان دلیل است که ماه نو بر فراز این قسمت از زمین بین ماه و خورشید قرار گرفته است. البته این سوال پیش می آید :چرا مرتب در آغاز هر ماه نو خورشید نمی گیرد؟ پاسخ این است که: ماه در سفر 29 روزه ی خود به گرد زمین گاهی بالا و گاهی پایین تر از مدار زمین حرکت می کند. بنابراین بسیار کم روی می دهد که خط سیرش درست بر روی خط سیر و مدار زمین بیفتد. ماه فقط در صورتی می تواند چهره ی زمین را از نور خورشید مانع شود که در روز بر فراز آسمان بالا آمده و ضمن گردش خود، بر روی مدار زمین افتاده باشد. خورشید ممکن است به طور: کامل، حلقه وار و یا قسمتی، بگیرد. اگر ماه کاملاً جلوی نور آفتاب را بگیرد، خورشید به طور کامل گرفته استو ولی همیشه ماه در یک فاصله ی معین از زمین قرار نمی گیرد. زیرا اغلب از زمین آن قدر دور است که نمی تواند تمام سطح خورشید را از نظر ما بپوشاند. آنگاه چون کسوفی رخ بدهد می بینیم که ماه به گونه ی صفحه ای دایره ای و تاریک درآمده و طوری سطح خورشید را پوشانده که تنها دایره ای بسیار باریک از ان در اطراف ماه باقی مانده است. این دایره ی روشن را می گویند "حلقه" و این گونه کسوف را کسوف حلقه وار می نامند. کسوف ناقص نیز هنگامی رخ می دهد که تنها قسمتی از صفحه ی ماه میان زمین و خورشید، حایل شده باشد. اما ماه گرفتگی یا "خسوف" تنها زمانی روی می دهد که ماه کامل باشد. چه در این هنگام است که ماه در قسمتی از زمین بر فراز آسمان بالا آمده که شب است و زمین هم کاملاً پشت به خورشید دارد. آری در چنین صورتی است که ماه کم کم وارد سایه ی مخروطی شکلی می شود که در آن سوی زمین، بر اثر غیبت آفتاب پدید آمده است. پس در این هنگام زمین مانع رسیدن نور آفتاب به ماه می شود و این جاست که گرفتگی ماه به طور کامل رخ می دهد. اما اگر تنها قسمتی از ماه وارد سایه ی تاریک و مخروطی شود، خسوف به طور ناقص انجام گرفته است.

   در برخی سال ها هرگز ماه گرفتگی نداریم ولی گاهی هم یک تا سه بار در سال، ماه گرفتگی رخ می دهد. برعکس این موضوع در مورد خورشید گرفتگی است و هر ساله رخ می دهد و گاهی هم تا پنج بار تکرار می شود. در حدود هر 360 سال یک بار در هر نقطه ای از زمین یک کسوف یا خورشید گرفتگی کامل قابل روئیت است.