از چه هنگام بشر شیر نوشید؟
امروزه وقتی
از شیر سخن می گوییم معمولاً شیر گاو به ذهن ما می آید. زیرا بیشتر شیری را که
انسان مصرف می کند از همین حیوان است. با این وصف شیر سایر حیوانات نیز در سراسر
دنیا مورد استفاده قرار می گیرد. شیر بز در کشورهای کناره ی دریای مدیترانه مصرف
فراوان دارد. شیر گوزن به عنوان غذا در شمال اروپا مصرف فراوان
دارد.
راستی از چه هنگام بشر شروع به
نوشیدن شیر حیوانات کرد؟ و چه هنگام آن را برای تولید محصولاتی چون کره و پنیر به
کار برد؟ پاسخ این سوال را هنوز کسی نیافته است. زیرا این موضوع به ماقبل تاریخ
مربوط می شود. گویا هزاران سال پیش، مردمی که رمه های خود را در دشت های سرسبز آسیا
می چراندند غذایشان مقداری شیر ترشیده و پنیر و چیزی شبیه به کره بوده است. در کتاب
های مقدس سخن از شیر بسیار شده است. هابیل فرزند آدم رمه ای از گوسفندان داشت.
بنابراین گویا از شیر آن ها نیز خود استفاده می کرد. دورترین اشاره ای که در تورات
به شیر رفته موضوع پیشگویی یعقوب در سال 1700 پیش از میلاد است. یعقوب می گفت: "
دندان های یهودا به وسیله ی شیر سفید خواهد شد". کنعان نیز سرزمینی بود که در 1500 سال پیش از میلاد، شیر و عسل در آن
به وفور یافت می شد. در سخنان ایوّب نیز اشاره ای به پنیر شده است. در تمام این
موارد طوری از شیر سخن به میان آمده که گویی شیر حتی از مدت ها پیش از آن زمان ها
نیز پیوسته مورد مصرف بشر بوده است. شاید چنین گمان کنید که شیر خشک و شیر غلیظ ،
از فرآورده های زمان ماست. ولی تاریخ می گوید تاتارها در سال 1200 به هنگام حمله ی
چنگیز شیر را آن گونه غلیظ می کردند که به صورت خمیر درمی آمد. شاید آن ها شیر خشک
را هم درست می کرده و مورد استفاده قرار می دادند.
نخستین اجازه ی رسمی برای خشکاندن
شیر به منظور تولید شیر خشک، در سال 1856 صادر شد. شیر خشک بیشتر توسط سربازان در
جنگ های داخلی امریکا مصرف می شد. حدود 87 درصد شیر گاو را آب تشکیل می دهد. با این
اوصاف 13 درصد باقیمانده ی آن سرشار از کلسیم، پروتئین و ویتامین«آ» و «ب» را در بر
گرفته است.