سراب از چه پدید می آید؟

 

   سراب یک فریب طبیعت است که در شرایط معینی از جوّ چشم ما را دچار خطای دید می سازد. اکنون شرح خواهیم داد که چگونه چشم ما در بیابان خطا می بیند. نخست باید به این نکته توجه کنیم که علت"دیدن" جسمی تنها انعکاس اشعه ای است که از آن جسم به درون چشم ما فرو می تابد. معمولاً این اشعه در یک خط مستقیم به چشمان ما می آید. پس هرگاه ما چشم خود را به نقطه ای دور بدوزیم باید تنها چیزهایی را ببینیم که در بالای افق ما قرار گرفته است.

   اکنون ببینیم چگونه جوّ زمین اشعه ی نور را به بازی می گیرد.

   در بیابان لایه ای از هوای غلیظ بر روی زمین قرار گرفته که نقش آیینه را بازی می کند. بنابراین ممکن است چیزی خارج از میدان دید ما باشد، یعنی در نقطه ای پایین تر از افق، ولی چون اشعه ای که از آن برمی خیزد به این لایه ی غلیظ هوا که همچون آیینه است، برمی خورد ما می توانیم آن را ببینیم گویی که آن چیز درست بالاتر از افق ما قرار گرفته است. واضح است که در این هنگام ما چیزی را می بینیم که چشمانمان مستقیماً نمی توانستند آن را ببینند. گاهی "آیینه ی هوا" آسمان دوردست را در خود منعکس می کند و آن را به شکل برکه ای از آب در برابر دیدگان ما هویدا می سازد. در این هنگام است که ما با یک سراب رو به رو می شویم. حتی در یک روز گرم، هم چنان که جاده را می پیماییم جاده در برابر دیدگان ما مرطوب جلوه می کند و این خود یک نوع سراب است. سراب در سطح دریا ها نیز پدید می آید. یکی از سراب هایی که شهرت جهانی دارد در جزیره ی سیسیل در تنگه ی "مسینا" رخ می دهد. در این قسمت، شهر مسینا در آسمان انعکاس می یابد و مردمی که در آب های مجاور آن کشتیرانی می کنند، این شهر و برج های افسانه ایش را شناور در هوا می بینند. ایتالیایی ها نام این سراب را " فاتامورگانا" نهاده اند. زیرا چنین پنداشته اند که جنّی به نام مورگان این سراب را پدید آورده است.