تاریخچه اختراع چاپ
به طوری که تاریخ نشان
می دهد مرکز این
اختراع هم مانند صدها اختراع دیگر کشور باستانی چین بوده است. در آن مملکت نقوش و
عبارات و حروف را روی چوب حکاکی می کردند و به طور برجسته به وجود می آوردند و
احتمال دارد که این صنعت حکاکی، به وسیله ی ترکان عثمانی یا روس وارد اروپا شده
باشد که در قرن 15 در اروپا رواج یافت و به وسیله ی آن ورق بازی برای قمار می
ساختند.
باید این نکته را تذکر
بدهیم که در آن زمان کتاب ، یکی از وسایل تجملی و با ارزش بود که به دست آوردن آن
برای همه کس مقدور نبود. حتی کتابخانه ها بیش از چند صد جلد کتاب در اختیار
نداشتند. به طوری که لویی یازدهم برای عاریه کردن و مطالعه ی کتاب از دانشکده ی طب
مجبور شد مقداری از جواهرات سلطنتی را به گرو بگذارد.
ظاهراً اولین مطلب و
کتابی که افتخار چاپ آن نصیب چینی ها است باید در چین به طبع رسیده باشد. ولی منشأ
چاپ باید مهرها باشند، چون خود چینی ها هم چاپ را مهر گویند.
قدیمی ترین اثر چاپ
مهری مربوط به سال 1036 میلادی می باشد که در یکی از غارها کشف شده است و شامل چند
طومار بوده و در حقیقت 15000 جلد کتاب بوده است. در میان این مجموعه یک کتاب کوچک
هم که به صورت و شکل کتاب های امروزی بوده به دست آمده است. در آغاز چاپ فقط کتب
دینی چاپ می شد و بعد هم ورق های بازی را چاپ می کردند اما چاپ کتاب های دیگر از
سال 870 میلادی شروع شد که حدود 30 جلد کتاب در شرق چین به طبع رسید.
یکی دیگر از نتایج چاپ
با مهرها و حروف چوبی و غیره چاپ اسکناس بود. مارکوپلو که در سال 1297 در چین به سر
می برده چنین می گوید: که کاغذ های رنگین در نزد چینیان احترام خاصی داشتند.
حروف مجزا و قابل چیدن
را هم چینیان اختراع کردند ولی چون خط چینی 4000 حروف و علامت دارد، لذا این اختراع
زیاد برایشان سودمند نبود. این صنعت ابتدا در سال 1464 به ایتالیا راه یافت و بعد
هم در سال 1469 به پاریس و در سال 1472 به بوداپست و در سال 1479 در اکسفورد رایج
شد و حروف گوتنبرگ به کنار رفت و جای خود را به حروف ایتالیایی داد.
فکر استفاده از فلز
برای دستگاه چاپ ، برای نخستین بار توسط کتاب فروشی به نام فرانسوا آمبروازویدو
(1730- 1804) به مرحله ی اجرا درآمد. وی صفحات چوبی را به فلزی تبدیل کرد.چند سال
بعد هم چارلزاستانهوب انگلیسی که مرد اشرافی بود اختراعش در صنعت چاپ بسیار مهم و
موثر بود، زیرا این شخص ماشین چاپ را کلاً فلزی کرد و از طرفی هم میزان فشار بر
حروف و کاغذ را بالا برد و سرعت ماشین چاپ را هم زیاد کرد به طوری که در هر ساعت
250 نسخه از چاپ خارج می شد.
پس از مدتی فردریک کونیک آلمانی با استفاده از ماشین بخار وات دستگاهی ساخت که در هر ساعت 1000 نسخه چاپ می کرد و تقریباً شبیه دستگاه های امروزی بود. ماشین کونیک در سال 1814 توسط روزنامه نگار بزرگ سیتی به کار افتاد. هم چنین ماشین چاپ استوانه ای هم به کار افتاد و به این صورت بود که هشت نفر کارگر کاغذ می دادند و هشت نفر دیگر هم اوراق را جمع می کردند و از این دستگاه تا سال 1851 استفاده می شد.
اختراع ماشین چاپ دوار، انقلاب بزرگی برپا کرد. این ماشین دوار اتصالی، روتاتیو در روزنامه ی لاپری و بعد هم در پتی ژورنال به کار افتاد. در زمان گوتنبرگ حتی مدتی هم پس از گوتنبرگ حروف را به وسیله ی کارگران حروفچینی می کردند و این شیوه ی دشوار و کند برای دوره های بعدی چندان مناسب نبود. تا این که در سال 1886 حروفچینی خودکار اختراع شد و ساختمانش شبیه ساختمان ماشین تحریر بود که به تعداد حروف، شستی داشت و در انتهای آن شستی ها اهرم هایی وجود داشت که قالب حروف مذبور را داشت و به فلز مذابی که در ظرف قرار داشت برمی خورد و از آن مقدار برای ریختن حروف مورد نظر برمی داشت و همین کار ادامه داشت تا سطرها و صفحه ها چیده شوند. این شیوه ی خودکار را لینوتایپ می نامیدند. در سال 1900 مونوتایپ توسط تولبرت لانسلون اختراع گردید و در سال 1953 لومی تایپ توسط هیگونه اختراع شد. این نحوه حروفچینی تحولی در صنعت چاپ به وجود آورد و کسی که ماشین خودکار حروف ریزی و حروفچینی را اختراع نمود اون مارمرگن تامر آلمانی بود که در سال ( 1854- 1899) می زیسته است.