چگونه خرافات پدید آمد؟

 

   از زمانی که بشر به تمدن روی برد همواره خرافات در زندگیش خودنمایی می کرد. حتی امروزه نیز میلیون ها بشر چنان به عقاید خرافی پایبندند که گویی هیچ گاه نمی خواهند از آن ها دست بردارند. پاسخ دادن به این گونه شروع خرافات از کجا بوده کاملاً غیر ممکن است. ولی شاید بتوان گفت که برخی پدیده های طبیعی که در بشر ایجاد وحشت می کردند، انگیزه ی گرایش وی به خرافات بوده اند. مثلاً بشر چیزهایی را می دید که از درک حقیقت آن عاجز بود، آنگاه برای تفسیر این گونه رویدادها، یا برای گریز از وحشت برخی از عوامل طبیعی، ناچار به روی آوردن به خرافات می شد. با گرایش به خرافات بشر خود را خشنود می ساخت به این که آن رویدادها را به خوبی می شناسد و علاوه بر این می تواند آن ها را تحت کنترل خویش درآورد. بنابراین عقیده ی خرافی یعنی عقیده ای که از "ترس" پدید آمده است. ترس از چیز نامأنوس و ناشناخته ای که خارج از درک و دانش آدمی بوده است. برای مثال: کُرات و پدیده های آسمانی، قرن ها برای بشر مجهول و اسرارآمیز بودند. وقتی یک ستاره ی دنباله دار را می دیدند به حیرت می افتادند و سپس علتی برایش می تراشیدند و می گفتند: این نشانه ی جنگ یا فرود آمدن "وبا" برای انسان هاست. ماه نیز برای بشر بسیار اسرار آمیز بود. مردم چون نمی دانستند آن چیست یاوه هایی در پیرامونش می بافتند. مثلاً می گفتند: هر کس مدتی به آن خیره نگاه کند به دیوانگی دچار می شود. مردم قدیم درباره ی زندگی حیوانات نیز به خرافات بی شماری معتقد بودند. چون گربه ی سیاهی بر سر راه کسی نمایان می شد، می گفتند که آن نشانه ی شور بختی است. آوار جغد نیز سبب مُردن کسی از نزدیکان به شمار می رفت. کشتیرانان که همواره با حوادث سهمگین طبیعت ، دست به گریبان بودند به خرافات زیادی اعتقاد داشتند. مثلاً: باد و طوفان را همیشه نشان قهر طبیعت و پیش آمدن خطر می دانستند. برای باد افسانه های بسیاری داشتند و به خرافات گوناگونی پایبند بودند. مردم با اعداد نیز بسیار سر و کار دارند. از این رو درباره ی آن ها نیز خرافات بسیار گفته اند. مثلاً  معتقدند که برخی اعداد شوم هستند، ولی برخی دیگر خوشبختی می آورند. خلاصه، خرافات گرچه به شکل های گوناگونی یافت می شوند، ولی همه دارای یک ریشه ی مشترکند. و آن این است که بشر از دست عجز و بی دانشی خود، در اضطراب بوده و از این رو پیوسته می خواسته طبیعت را به گونه ای بشناسد  و خود را از ترس آن رهایی بخشد.