چرا رعد از پی برق می آید؟
گویا رعد و
برق از نخستین چیزهایی در طبیعت بوده
که بشر نخستین را به وحشت می انداخته است. او وقتی دانه های برف و یا غرّش رعد را
می شنید فکر می کرد که خدایان به خشم آمده اند. برای آن که بفهمیم رعد و برق چیست
باید چیزهایی درباره ی الکتریسیته بدانیم. همه ی ما می دانیم که اشیاء دارای بار
الکتریسیته ی مثبت یا منفی هستند. بار مثبت جاذبه ی زیادی دارد و بار منفی را به
سوی خود جذب می کند. هر اندازه بارهای الکتریکی بیشتر شوند، نیروی جاذبه ی بار منفی
هم شدیدتر خواهد گردید. گاهی افزایش این بار به حدّی است که نیروی مقاومت برای جدا
نگه داشتن بار مثبت از منفی از میان می رود. ابری که قطره های بیشمار بخار آب را در
بر دارد، ممکن است در برابر زمین یا ابر دیگر از بار الکتریکی مخالفی برخوردار باشد
و وقتی فشار بار الکتریکی میان آن دو به حدی زیاد شود که مقاومت هوا را از لحاظ
عایق بودن درهم بشکند، برق در آسمان هویدا می شود. پس برق تخلیه ی بار الکتریکی
پیدا می کند. این تخلیه در مسیری است که مقاومتش کمتر است. از طرفی چون قسمت های
مختلف ابرها دارای مقاومت های گوناگونی هستند، از این رو برق به شکل جناغی یا کنگره
کنگره درمی آید. قدرت هوا در هدایت الکتریسیته در شرایط گوناگون کم و زیاد می شود و
میزان حرارت، غلظت و رطوبت هوا را در این باره موثر است. هوای خشک، عایق بسیار خوبی
است و برعکس هوای بسیار مرطوب، یک هادی بسیار مناسب برای الکتریسیته به شمار می
رود. از این رو می بینیم همین که باران شروع به باریدن می کند معمولاً برق متوقف می
شود . زیرا هوای نمناک که یک جسم هادی است، طوری بار الکتریسیته را هدایت می کند که
به سرعت و بی آن که به چشم آید، فوری از آن عبور می کند.
اکنون ببینیم رعد
چیست؟
هنگامی که بار الکتریکی تخلیه می
شود، هوای اطرافش به سرعت منبسط و سپس منقبض می شود. این انبساط و انقباض جریان های
شدیدی را در هوا به وجود می آورد که
از برخورد آن ها صدایی می شنویم که آن را رعد می گوییم. علت آن که صدای رعد در
مسافت دور، غرّش های پیاپی پیدا می کند، عبور امواج صدا در میان ابرهای گوناگون
است. نور حدود 000، 300 کیلومتر در ثانیه می پیماید. ولی سرعت صوت تقریباً 330 متر
در ثانیه است. از این رو اول همیشه برق را می بینیم و سپس صدای رعد را می
شنویم.