چگونه آب از درون چشمه می جوشد؟

 

   آبی که از درون چشمه می جوشد روزی به صورت باران بوده است. باران در خاک فرو می نشیند و از درون شکاف ها به میان تخته سنگ ها فرو می رود. البته مقدار زیادی از آب باران نزدیک سطح زمین باقی می ماند و پس از بخار شدن به هوا می رود. گیاهان نیز ممکن است به وسیله ی ریشه های خود این آب را به خود جذب کنند. باقیمانده ی آب باران تحت تأثیر نیروی جاذبه به زمین فروکش شده و تا آن جا که در اندرون تخته سنگ ها رهگذری باشد، هم چنان پایین می رود. در قسمت زیرین سطح زمین به عمق های گوناگونی که در جاهای مختلف است منطقه ای وجود دارد که تمام سوراخ های درون سنگ ها کاملاً پر از آب را سطح ایستابی می خوانند.

   چشمه وقتی درست می شود که آب مجرایی طبیعی برای خود بیابد که پایین تر از سطح ایستابی باشد. به همین دلیل است که بیشتر چشمه ها در درّه ها و جاهای پست پدید می آیند. پس در اعماق یا دیواره های جاهای پست است که آب از شکاف سنگ ها به صورت آب چشمه بیرون می جهد. چون جریان آب چشمه در برابر نیروی جاذبه مقاومت نمی کند پس همیشه باید مخزن آب آن در سطحی بالاتر از خودش قرار گرفته باشد.

   آب برخی چشمه ها از "منطقه ی آب زمین" تأمین می شود. آب چنین چشمه هایی در سراسر سال جاری است و به نام "چشمه های دائمی" خوانده می شوند.

   برخی دیگر از چشمه ها در نزدیکی سطح ایستابی واقعند. از این رو تنها در فصل باران که آب سطح ایستابی بالا می آید، این چشمه ها دارای آب می شوند. به این چشمه ها چشمه های نوبتی می گویند. چشمه هایی که مواد معدنی بیش از اندازه ی معمول دارند، چشمه های معدنی خوانده می شوند. در برخی جاها به ویژه در مناطقی که روزی محل کوه آتشفشان بوده، آب چشمه با سنگ های زیرزمینی و داغ تماس پیدا می کند. این گونه چشمه به چشمه ی آب گرم مرسوم است.