در توحيد باري
به نام آن كـه هسـتي نـام ازو
يـافت فـــلك جــنبش،زمــين آرام ازو
يــــافت
خـــدايي كــآفرينش در ســـــجودش
گواهـــي مـــطلق آمـــد بــر وجـــودش
تعالى الله،يكـــي بي مـــثل و مـانند
كه خـوانندش خـــداونـــدان خداونـــــد
فــلك بــر پاي دار و انــــجم
افـــــروز خــــرد را
بـــي ميانجي حكـــمت آموز
جـــواهر بخش فكـــرت هاي
بـــاريك بـــه روز آرنـــده ي
شـــب هاي تــاريك
غـــم و شـــادي نگار و بــيم و
امــيّد شب و روز آفرين و
مــــاه و خـــورشيد
نگــــــه دارنده ي بـــــالا و
پســــتي گـــــوا بر هســتي او
جــمله هســتي
وجــودش بــر هــمه مــوجودْ
قــــاهر نشـــانش بــر
هــمه بــيننده ظــــاهر
كــواكب را بــه قــــدرت كــــار
فرماي طــــبايع را بــــه
صــــنعت گـــوهرآراي
ســـــــواد ديــــــده ي بــــاريك
بينان انـــــــيس خــــــاطر
خـــــلوت نشينان
خــداوندي كه چون نــامش بــخواني
نـــــيابي در جـــــوابش«لـــنْ ترانــي»
نــــــيايد پــــــادشاهي زوت
بـــــهتر ورا كــــن
بــــندگي،هــــم اوت بــــهتر
وراي هر چه در گـيتي اســاسيست بــرون
از هر چه در فكـرت قيــاسيست
به جست و جوي او بر بـــام افــــلاك
دريــــــده وهــــــم را نــــــــعلين ادراك
خرد در جســتنش هشيار برخاست چو
دانستش،نمي داند چپ از راست
شناساييش بر كس نيست دشــوار
وليكن هم به حيرت مــي كشد كــــار
نظر ديدش چو نقش خويش برداشت پس آنگاهي
حــجاب از پيش برداشت
مــــبرّا حكـــمتش از زوديّ و
ديـــري
مـــــنزّه ذاتــــــش از بـــــالا و زيــــري
حــــروف كــــاينات ار بــــاز
جـــــويي هـمه در تــوست
و تــو در لــوح اويــي
چو گـل صد پاره كن خود را درين بـاغ
كـه نــتوان تــــندرست آمــد بـدين داغ
تــو زآن جا آمــدي كــاين جا
دويــدي از ايـن جـا در گـــذر
كـآن جـا رســيدي
تـــــرازوي هـــــمه
ايــــــزدشناسي چه
بـاشد جـز دلــــيلي يـا قـــياسي؟
قـــياس عــقل تا آن جـاست بر كــار
كـه صـــــانع را دلــــــيل آيـد پــــــديدار
مــــده انــــديشه را زين پـــيشتر
راه كـه يـا كــــوه آيـدت در
پـيش يـا چــــاه
چو دانستي كه معبودي تو را هست بـدار
از جســتجوي چـون و چـه دست
ز هـر شــمعي كه جـويي روشـنايي
بـه وحــــــدانيتش يـــــابي گـــــوايــي
گه از خاكــــي چو گل رنگـــي
بــرآرد گـه از آبــــي چـو مـا
نــــقشي نگــارد
خــــرد بـــخشيد تـا او را شـــناسيم
بـــــصارت داد تــا هـــم زو هــــراسيم
فگند از هــيئت نـه حـــرف
افــــــلاك رقـــوم
هـــندسي بــر تــخته ي خــاك
نــــــــبات روح را آب از جــــــــگر
داد چــــراغ
عــــقل را پــــيه از بـــــصر داد
جـهت را شش گـريبان در سر افگند
زمــــين را چــار گـــوهر در بـر افگــــند
چـــنان كــرد آفـــرينش را بـه
آغــــاز كـه پــي
بردن نــدانــد كس بـــدان راز
چـــنانش در نـــورد آرد ســر
انـــجام كـه
نـــتواند زدن فكــــرت درآن گـــــام
نشايد باز جست از خود
خــــدايـــي خدايي
بــرتــر است از كـــــدخدايـــي
بـــــفرسايد هـــمه فـــــرسودني
ها هـــم او قــــادر
بـــود بـــر بــــودني ها
چـو بـخشاينده و بـخشنده ي
جـــود نـــخستين مــايه ها را
كـــرد مـــوجود
به هر مايه نشـــاني داد از اخـــلاص
كه او را در عـــمل كـــاري بود خـــاص
يكـــي را داد بـــخشش تـا رســــاند
يكــــي را كــرد مــمسك تــا ســــتاند
نـه بــــــخشنده خــــــبر دارد ز
دادن نـه آن كس كـــو پــــذيرفت
از نـــهادن
نه آتش را خبر كـــو هست ســـوزان نه
آب آگه كه هست از جــــان فروزان
خـداونــديش با كس مشترك نيست هــمه
حــمّال فـرمانند و شــك نيست
كـه را زهــــره ز حــــمّالان
راهــــش كـه تـــــخليطي
كـند در بارگــــاهش ؟
بسنجد خــــاك و مــــويي بـر
نـــدارد بـــــيارد بــــــاد و
بــــــويي بـــــر ندارد
زهي قـــــدرت كه در حيرت
فــــزودن چـــــنين
تــــــرتيب ها دانـــد نـــمودن