منطق الطير عطار
في التوحيد باري تعالى جلّ و علا
بــاز يـــونس را نگـــر گـــم گشته
راه آمـــد از
مـــه بـــه مـــــاهي چـــند گـــاه
بــاز مــــوسى را نگـــر زآغــاز
عـــهد دايـــه
فــــرعون و شـــده تــــابوت مــــهد
بــــــاز داوود زرهْ گــــــــر را
نگــــــــر
مــــــوم كــــــرده آهـــــن از تــــفّ جگـــر
بــاز بـــنگر كــه از ســـليمان
خـــديو ملك
وي بر باد چـــــون بگـــــرفت ديــــــو
باز زكريّا بين كـه دل پــر جــوش
شـد ارّه بـــر
ســــر دم نــــزد خـــــاموش شـد
بــاز يـــحيى را نگــر در پــيش
جــمع ســـر
بريده زار در طشـــتي چــو شـــمع
بــاز عــيسى را نگــر كـه از پــاي دار
شــد هــــزيمت از جــــهودان چــند بـــــار
بـــــاز بـــــنگر تـــا ســــر
پـــيغمبران
چـــه جـــــفا و جــــور ديـــد از كــــــافران
تو چـنان دانـــي كـه ايـن آســان
بـود بــــلكه
كــــمتر چــيز تــــرك جــــان بـــود
چند گــويم چـون دگــر گــفتم
نــماند گر گلي
كـــه از شـــاخ مـي رفتم نـــماند
كشــته ي حــيرت شـدم يك
بــارگي مـــــي
نــدانم چـــــاره جـــــز بـــيچارگي
اي خــرد در راه تـو طــفلي به
شــير گــــم شده در
جست و جويت عقل پيـــر
در چنان ذاتي من آنگــه كــي
رسـم ار
رســــم مـــن در مـــنزّه كـــي رســـم
نــه تــو در عــلم آيـي و نـه در
عـيان نــــي
زيان و ســـودي از ســــود و زيــان
نــه ز موسـى هـرگزت سـودي
رسـد نــــــه ز
فـــــرعونت زيــــان بـودي رســـد
اي خداي بــي نهايت جز تو كــيست
چون تويي بي حد و غايت جز تو چـيست
هـيچ چيز از بــي نهايت بــي
شكي چـــو به
ســــر نــايد كـــجا مـــاند يكـــي
اي جــهاني خــلق حيران مـانده
اي
تـــــو درون پـــــرده پـــــنهان مــــانده اي
پـــرده بــرگير آخـــر و جـــانم
مـسوز بـــيش
ازيـــن در پـــرده پـــنهانم مســـوز
گم شــدم در بــحر حـــيرت نــاگـهان
زايــن هــمه ســرگشتگي بـــازم رهـــان
در مــيان بـــحر گــــردون مــــانده
ام واز
درون پــــــــرده بــــــيرون مـــــانده ام
بـــنده را زايـن بــحر نـــامحرم
بــــرآر
تــــو درافگـــــندي مــــرا تـــو هـم بــــرآر
نـفس مــن بگـرفت سـر تا پـاي
مـن
گـــر نگــــيري دست مـــن اي واي مـــن
جــــــانم آلوده است از
بـــــيهودگي مـــــن
نـــــــدارم طـــــــاقت آلودگـــــــي
يــا از ايــن آلودگـــي پــــاكـم
بكــــن
يا نه در خـــونم كش و خــــاكــــم بكــــن
خلق ترسند از تو مـن تــرسم ز
خود كه
از تو نيكو ديده ام از خــــــويش بــــــد
مـرده اي ام مـي روم بـر روي
خــاك
زنده گــردان جانم اي جــان بخش پــــاك
مــؤمن و كــافر به خـون آغشــته
اند يــا
هــمه ســـرگشته يــا بـــرگشته انــد
گــر بــخواني ايـن بـود
ســـرگشتگي ور
بـــــــراني ايـــن بــــود بـــــــرگشتگي
پـــادشاها دل بـه خـون آغـــشته ام
پــاي تا ســر چون فـــلك ســــرگشته ام
گـفته اي مـن با شـمايم روز و شب
يك نـــفس فـــــارغ مــــباشيد از طــــلب
چـون چنين با يك دگـر هـمسايه ايـم
تو چو خورشيدي و ما هم ســــايه ايــــم
چـه بـود اي مــعطّي بــي سرمايگان
گـــــر نگـــــه داري حـــــق
هــــمسايگان
بـــا دلي پـــر درد و جـــاني با دريــغ
ز اشـــتياقت اشـك مــي بارم چــو مـــيغ
گــر دريــع خــويش بـر گـــويم تـــو
را گم
بـــباشم تـا بـه كــــي جــــويم تـــو را
رهـــبرم شــو زآن كه گـــمراه آمــدم
دولــــــتم ده گــر چــه بــــــيگاه آمــــــدم
هـر كه در كـــــوي تـو دولتــــيار
شـد در تو گـم گشت
و ز خــــود بــــيزار شــــد
نــيستم نــوميد و هــستم بــي
قرار
بـــوك در گــــيرد يكـــــي از صـــد هـــــزار