است كه با حديث نفس و هوا حبس نفساني ذكر و دعا صافي و خالص نمي شود و اثر شايسته نميدهد .اوقات خوش سحر،به منظور راز و نياز و دعا به درگاه حق باري تعالى به همين لحاظ است كه دوري انسان از شواغل در اوقات سحر امكان توحّد و يگانگي وجودي انسان را افزايش مي دهد .

                                           پاكي انسان شرط تأثير دعا  

شرط بسيار مهّم تأثير دعا و ذكر ،طهارت انسان است و اگر دعا صرفاً لقلقه ي زبان باشد نه تنها باعث قرب به خداوند نمي شود بلكه بعد و دوري به خداوند و قساوت قلب را موجب مي گردد . ذكر عاري از فكر به معناي قلب بي حضور است و قلب بي حضور چراغ بي نور است كه انسان را از ادراك حقايق محروم مي كند . مَثل ذكر بي حضور،مَثل كوري است كه در دست او مشعل نور است .شيخ الرّئيس بو علي سينا در اين قساوت و شقاوت حاصل از ذكر بي حضور از آيه ي شريفه «فويل للمصلّين»شاهد مثال مي آورد . پاكي انسان از گناه شرط بسيار مهّم ديگر تأثير دعا است،گناه داراي مراتب است : گناهان پيش پا افتاده را بعضاً همگان تشخيص مي دهند ولي شرك پنهان و اعمال زشتي را كه در اثر نيكو جلوه دادن شيطان شناخته نمي شود قابل تشخيص همگان نيست،انسان در آگاهي و شناخت به جايي مي رسد كه عبادتش را گناه مي بيند، راه حذر كردن از گناه در حقيقت بذر سعادت،مراقبت و پاسبان حرم دل بودن است تا غير خدا به دل وارد نشود،"تمام عبادات و ادعّيه و اذكار براي به بار رساندن اين تخم، رستگاري است" . حضرت امام صادق (ع) فرمودند: «القلب حرم الله فلا تسكن في حرم الله غير الله»،قلب انسان حرم پاك خداست پس در حرم خدا غير خدا را جاي مده .مجالست با نامحرم از مواردي است كه انساني كه در جهت قرآني شدن گام برمي دارد بايد جداً بر حذر باشد،خواه نامحرم آشنا باشد و خواه بيگانه و «مقصود از اين نامحرم مطلق مرد و زني است كه محرم ولايت الهي و ولايت اوليا الله نيست»،در دفتر دل راز گشاي معرفت نفس آمده است .

       دل بي بهره از نور ولايــــــــــت       بود نامحــــــــــرم از روي درايــــــــــت
       ز نامحــــــــرم روانت تيره گردد       قســـــــاوت بــر دل تــو چيره گــــــردد
       چه آن نامحــرمي بيگانه باشد       و يا از خويــــــــش و از هم خانه باشد
       تو را محرومي از نامحرمانست       كه از نامحرم بلاي جسم و جان است

مجموعه ي حاضر فرازهايي از راز و نياز امام سّجاد (ع) در محضر حق،رشحاتي از آن صفاي مطلق است تا روان هاي عطشان نوش محبّت به اندازه ي سعه ي وجوديشان سيراب گرداند .و اينك

            فرازهايي از راز و نياز سرا پا شور و سراسر عشق
                           حضرت امام سّجاد عليه السّلام (ع)
                    گزيده اي از مناجات هاي حضرت سّجاد(ع)

 پس اگر تو از در برآيي،به كه رو آورم و اگرم تو رد كني،به كه پناه برم.خدايا،سايه ي ابر رحمتت را بر سر گناه هان (سوزان)من بينداز و باران لطف و محبتت را بر عيوب و پليدي هاي اعمالم بباران .تو را سزد كه(بر ما) عتاب كني،تا باز (به لطف آيي) و خشنود گردي .خداوندا،اگر گناه از بنده ات زشت است،عفو از تو زيبا است .
 (مناجات توبه كنندگان)   

از تو درخواست مي كنم به حكمت بالغه و مشيّت نافذه ات كه مرا جز به معرض جود و احسانت در نياوري .
   (مناجات شكوه داران)

خدايا،آيا روي آنان كه پيش عظمتت به خاك افتادند سياه مي گرداني؟
يازبان آنان كه بر مجد و بزرگواريت ثنا گفتند لال مي سازي؟
 يا دل هايي كه در پرده هاي آن عشق و محّبت تو پنهان است سياه و تاريك مي گرداني؟

يا آن گوشهايي كه به شنيدن ذكر تو لذّت برند كر خواهي نمود؟
خدايا،درهاي رحمتت را به روي بندگان موحّدت نبند و مشتاقانت را از مشاهده ي جمالت در حجاب محرومي ميفكن .خدايا،آن جان را كه عزّت توحيد بخشيدي چگونه باز خوار و ذليل هجرانت خواهي كردو دلي را كه در كمند عشق و محّبتت بربستي چگونه در آتش قهرت مي سوزاني؟

(مناجات ترسناكان)

اي خدا،آن كيست كه وارد بر تو شد و درخواست مهماني كرد و تو مهمان نوازي نكردي؟
آن كيست كه با اميد عطاي تو به درگاهت فرود آمد و محرومش ساختي ؟
چگونه به غير تو اميد داشته باشم در صورتي كه هر خير و نيكويي به دست توست و چگونه آرزومند جز تو باشم در حالي كه ملك آفرينش و حكم و فرمان بر خلق مخصوص توست .
اي خدايي كه هر كس بهر جا بگريزد به سوي او پناه برد و هر كه هر چه بخواهد از درگاه او اميدوار است .
اي خدا،چگونه تو را فراموش كنم در صورتي كه تو هميشه مرا در نظر داري و چگونه از تو غافل  گردم در صورتي كه تو پيوسته مراقب حالم هستي .
اي بهترين كسي كه به او اميد توان داشت و اي كريم ترين كسي كه از او درخواست توان كرد .
                                                                                                                  (مناجات اميدواران)

و اينك من خود را در معرض نسيم عنايت و لطفت درآورده و از غضب تو به سوي لطف تو و از تو به سوي تو مي گريزم .
آمده ام به درگاهت،در حالي كه تشنه ي باران احسانت و ابر عنايتت هستم و وارد بر جويبار عطايت شده و حلقه بر درت مي زنم .
اي خدا،تو را به درگاه تو شفيع خود مي سازم و از قهر تو به سوي تو پناه مي آورم .