ضرب المثل هاي خسرو و شيرين
حكيم نظامي گنجه اي

بلي در طبع هر داننداي هست                     كه با گردنده گرداننداي هست
 ***
تواني مهر يخ بر زر نهادن                               فقاعي را تواني سر گشادن
 ***
به دولت داشتند انديشه را پاس                 نشايد لعل سفتن جز به الماس
 ***
به شرط آن كه گر بويي دهد خوش                   نهد بر نام من نعلي در آتش
 ***
جز اين يك سر ندارد شخص عالم                  مبادا كز سرش مويي شود كم
 ***
به عرض بندگي دير آمدم ، دير                   و گر دير آمدم ، شير آمدم ، شير
 ***
گرم دور افگني ، در بوسم از دور                          وگر بنوازيم ، نورُ على نور
 ***
اگر صد كوه در بندد به بازو                                نباشد سنگ با زر هم ترازو
 ***
سخن كم گوي تا بر كار گيرند                        كه بر بسيار ، بد بسيار گيرند
 ***
بدو گفتم ز خاموشي چه جويي؟                  زبانت كو كه احسنتي بگويي؟
 ***
زند بر هر رگي فصّاد صد نيش                   ولي دستش بلرزد بر رگ خويش
 ***
چه سازد با تو فرزندت، بينديش                 همان بيند ز فرزندان پس خويش
 ***
ور آهن دل بود،منشين و برگرد                            خبر ده تا نكوبم آهن سرد
 ***
چرا چون گل زني در پوست خنده               سخن بايد چو شكرّ پوست كنده
 ***
چو مي خواهي كه يابي روي درمان            مكن درد از طبيب خويش پنهان 
 ***
دگر ره گفت:ازاين ره روي برتاب                         روا نبود نمازي در دو محراب
 ***
گهي سوي درختان ديد گستاخ                    كه گويي مرغ شد،پّريد بر شاخ
 ***
نصيحت بين كه آن هندو چه فرمود             كه چون مالي بيابي،زود خور،زود
 ***
ببايد داغ دوري روزكي چند                     پس از دوري خويش آيدمهر و پيوند
 ***
سيه را چون سرخ كرد آذرنگي                  چو بالاي سياهي نيست رنگي؟
 ***
چه خوش باغيست باغ زندگاني                        گر ايمن بودي از باد خزاني 
 ***
ازآن سر آمد اين كاخ دل آويز                    كه چون جا گرم كردي،گويدت:خيز
 ***
اگر چه هيچ غم بي درد سر نيست          غمي از چشم بر راهي بتر نيست
 ***
چه خوش تر زآن كه بعد از انتظاري                         به اميّدي رسد اميّدواري
 ***
درآمد قاصدي از ره به تعجيل                       ز هندوستان حكايت كرد با پيل 
 ***
تو آن گندم نماي جو فروشي                      كه در گندم جو پوسيده پوشي
 ***
چناي زي با رخ خورشيد نورش                 كه پيش از نان نيفتي در تنورش
 ***
پس مردان شدن مردي نباشد                    زن آن به كش جوانمردي نباشد
 ***
هوايي معتدل،چون خوش نخنديم؟               تنوري گرم،نان چون در نبنديم؟
 ***
هر آنچ از عمر پيشين رفت،گو:رو                 كنون روز از نواست و روزي از نو
 ***
تو خود داني كه در شمشير بازي                         هلاك سر بود گردن فرازي
 ***
زبان،آنگه سخن،چشم،آنگهي نور                     نخست انگور،آنگه آب انگور
به ناداني خري بردم برين بام                           به دانايي فرود آرم سرانجام
 ***
نمي شد موش در سوراخ كژدم                      به ياري جايروبي بست بر دم
 ***
ازآن آتش بر آمد دودت اكنون                          پشيماني ندارد سودت اكنون

1 2