ضرب المثل هاي ليلي و مجنون
حكيم نظامي گنجه اي

اين است كه گنج نيست بي مار               هر جا كه رطب بود ، بود خار
 ***  
در شعر مپيچ و در فن او                           چون اكذب اوست احسن او
 *** 
پالان گري به غايت خود                                   بهتر  ز  كلاه دوزي بد
 ***
گفتن ز من ، از تو كار بستن                  بي كار  نمي توان  نشستن
 ***
لاف از سخن چو دور توان زد                     آن خشت بود كه پر توان زد
 ***
يك دسته گل دماغ پرور                                  از صد خرمن گياه بهتر
 ***
چون قامت ما براي غرق است                كوتاه و دراز را چه فرق است؟
 
يك باره دلش ز پا در افتاد                       هم خيك دريد و هم خر افتاد
 *** 
 از سايه نشينان تو نپرسم                   كز سايه ي خويش مي بترسم
 *** 
گر چه شده ام چو مويش از غم                  يك موي نخواهم از سرش كم   
 *** 
بنشين و ز دل رها كن اين درد                      آن به كه نكوبي آهن سرد
 *** 
در نوميدي بسي اميد است                       پايان شب سيه سپيد است
 *** 
هندو ز چه مغز پيل خارد ؟                               تا هندوستان به ياد نارد
 *** 
گل را به سرشك مي خراشيد                        وز چوب رفيق مي تراشيد
 *** 
پراكندگي از نفاق خيزد                                       پيروزي از اتفّاق خيزد
 *** 
ناسود ز چاره باز جستن                         زنگي ، ختني نشد به شستن
 *** 
آن پوشد زن كه رشته باشد                        آن مرد درود كه كشته باشد
 *** 
نيكي كن و به چه در انداز                              كز چه به تو روي بر كند باز
 *** 
با سگ چو سخا كند مجوسي                    سگ گربه شود به چاپلوسي
 *** 
آن بخت كه كار از او شود راست               آن روز به دست راست برخاست
 *** 
ترسم ز رسن ، كه مار ديده ام                       چه مار ؟ كه اژدها گزيده ام
 *** 
فرياد ز بي كسي نه راي است                كاخر كس بي كسان خداي است
 ***
باغ ار چه ز بلبلان پر آب است                           انجير نواله ي غراب است
 ***
گه روي درين و گه درآن سود                      دارو پس مرگ كي كند سود ؟
 ***
ماييم و نواي بينوايي                                        بسم الله اگر حيف مايي
 ***
گمراه و سخن ز راهنمايي                                 در ده نه و لاف دهخدايي