ضرب المثل ها ي مخزن الاسرار
حكيم نظامي گنجه اي

منتظران  را  به  لب  آمد  نفس                            اي ز تو فرياد به فرياد رس
    *** 
آب سخن بر درت افشانده ام                       ريگ منم اين كه به جا مانده ام
  ***  
هر چه دراين پرده نشانت دهند                        گر نپسندي ، به ازآنت دهند
  ***
ناله ي عود از نفس مجمر است                     رنج خر از راحت پالان گر است
 ***
سايه ي خورشيد سواران طلب                         رنج خود و راحت ياران طلب
 ***
هر كه در اين حلقه فرو مانده است               شهر برون كرده و ده رانده است
 ***
غافل منشين ، ورقي مي خراش                     گر ننويسي قلمي مي تراش
 ***
هست در اين دايره ي لاجورد                            مرتبه ي مرد  به  مقدار مرد
 ***
هر كه در اين خانه شبي داد كرد                       خانه ي فرداي خود  آباد كرد
 ***
گر ندهي داد من ، اي شهريار                      با تو رود  روز شمار  اين  شمار
 ***
عيب  جواني    نپذيرفته اند                         پيري و صد عيب چنين گفته اند
 ***
شاخ تر از بهر گل نوبر است                       هيزم خشك از پي خاكستراست
 ***
قالب اين خشت در آتش فگن                          خشت نو  از  قالب ديگر  بزن
 ***
خويشتن از جمله ي پيران شمار                       كار جوانان  به  جوانان  گذار
 ***
زخم بلا مرهم خود بيني است                     تلخي مي مايه ي شيرني است  
 ***
صيدگرش گفت:شب آبستن است                   اين غم يك روزه براي من است  
 ***
گفت : بدين خرده كه ديرآمدم                             روبه داند كه چو شير آمدم
 ***
گر چه در اين راه بسي جهد كرد                    بيشتر از روزي خود كس نخورد
 ***
آتش در خرمن خود مي زني                           دولت خود را به لگد مي زني
هر بد و نيكي كه در اين محضرند                          رنگ پذيرنده ي يك ديگرند
 ***
هر كه در اين راه كند خوابگاه                         يا سرش از دست رود، يا كلاه
 ***
پيشتر از خود بنه بيرون فرست                  توشه ي فرداي خود اكنون فرست
 ***
تيز مپر ، چون به درنگ آمدي                            زود مرو ، دير به چنگ آمدي
 ***
از پس هر شامگهي چاستيست                       آخر برداشت فرو داشتيست
 ***
گر به فلك بر شود از زرّ و زور                               گور  بود  بهره ي بهرام گور
 ***
بر سر مويي ، سر مويي مگير                     ورنه ، برون آي چو موي از خمير
 ***
آب كه آسايش جان ها در اوست                كشتي داند چه زيان ها دراوست
 ***
يا به در افگن هنر از جيب خويش                    يا بشكن آينه ي عيب خويش
 ***
در همه چيزي هنر و عيب هست               عيب مبين ، تا هنر آري به دست
 ***
تا  نكني  جاي  قدم  استوار                          پاي  منه  در  طلب  هيچ  كار
 *** 
در همه كاري كه گرايي نخست                رخنه ي بيرون شدنش كن درست
 ***