ضرب المثل هاي شرفنامه
حكيم نظامي گنجه اي

رهي پيشم آور كه فرجام كار                   تو خشنود باشيّ و من رستگار
 ***
شنيد از دبيران دينار سنج                      كه زر زر كشد در جهان،گنج گنج
 ***
نخرّند كالا كه پنهان بود                                   كه كالاي دزديده ارزان بود
 ***
بساطي چه بايد برآراستن                           كزان ناگزير است برخاستن؟
 ***
سخن گفتن آنگه بود سودمند                          كزان گفتن آوازه گردد بلند
دهن را به مسمار بردوختن                         به از گفتن و گفته را سوختن
 ***
نمايم جو و گندم آرم به جاي                    نه چون جو فروشان گندم نماي
 ***
به دورّي سفالينه اي سفته گير                  سرودي به گرمابه در گفته گير
 ***
اگر انجير خور مرغ بودي فراخ                      نماندي يك انجير بر هيچ شاخ
 ***
ميانجي چنان كن به راى صواب              كه هم سيخ بر جا بود،هم كباب
 ***
پذيرا سخن بود،شد جاي گير                        سخن كز دل آيد،بود دل پذير
 ***
دروغي كه ماننده باشد به راست           به از راستي كز درستي جداست
 ***
چنين زد مثل شاه گويندگان                         كه :   يابندگانند   جويندگان
 ***
بدين ترس بگذارد آن كين گرم                       كه آهن به آهن توان كرد نرم
 ***
به گرگي ز گرگان توانيم رست               كه بر جهل جز جهل نارد شكست
 ***
ز مردانگي لاف چندين مزن                   هراسان شو از سايه ي خويشتن
 ***
كنم با تو كاري درين كارزار                            كه اندر گريزي به سوراخ مار
 ***
برومند باد آن همايون درخت                     كه در سايه ي او توان برد رخت
 ***
به هنگام سختي مشو نااميد                         كه ابر سيه بارد آب سفيد
 ***
در چاره سازي به خود درمبند                      كه بسيار تلخي بود سودمند 
 ***
چه خوش گفت فرزانه ي پيش بين             زبان گوشتين است و تيغ آهنين
 ***
تنوري چنين گرم،دربند نان                            ره انجام را گرم تر كن عنان
 ***
به ار شاه بر يخ زند نام او                                   نيارد درين كشور آرام او
 ***
اگر خود شود غرقه در زهر مار                         نخواهد نهنگ از وزغ زينهار
 ***
ز شيران بود روبهان را نوا                                   نخندد زمين تا نگريد هوا
 ***
مكش جز به اندازه ي خويش پاي             كه هر گوهري را پديد است جاي
چو پير كهن گردد آزرده پشت                    ز نيزه عصا به كه گيرد به مشت
 ***
خروسي كه بيگه نوا بر كشد                            سرش را پگه باز بايد بريد
 ***
وليك آن مثل راست باشد كه:شاه               به ار وقت خواري درافتد به چاه
 ***
كلاغي تك كبك در گوش كرد                          تك خويشتن را فراموش كرد
 ***
تمنّاي شه آنگه آيد به دست                       كه بر روي دريا توان پول بست
 ***
حسابي كه با خود برانداختي                     چنان نيست،بازي غلط باختي
 ***
عنان باز كش زين تمنّاي خام                    كه سيمرغ را كس نيارد به دام
 ***
دراين پرده يك رشته بي كار نيست               سر رشته بر ما پديدار نيست
 ***
كه خرگوش هر مرز را بي شگفت                      سگ آن ولايت تواند گرفت
 ***
جهان گر چه آرامگاهي خوش است              شتابنده را نعل در آتش است

1 2